MedApp: checklist bij psychoses

Ieder jaar krijgt één of twee op de tienduizend Nederlanders voor het eerst een psychose. De eerste psychose ontstaat meestal tussen de zestien en vijfentwintig jaar. Wanneer iemand ooit een psychose heeft gehad, bestaat er een grote kans dat deze terugkomt. Zonder behandeling is die kans zelfs vijfentachtig procent. Een goede behandeling blijkt dus erg belangrijk.

Betekenis

Psychotische mensen verliezen tijdelijk het contact met de werkelijkheid en kunnen de wereld als vreemd, overweldigend en angstaanjagend ervaren. Mensen met een psychose kunnen hallucinaties of wanen krijgen. Ze zien, ruiken of horen dan zaken die er niet zijn of hebben gedachten die niet kloppen.

Een psychose kan een kenmerk zijn van verschillende psychische ziekten, zoals een trauma, depressie, persoonlijkheidsstoornis en schizofrenie. Iemand met een psychose merkt van alles op, maar is de enige die ziet en ervaart wat er gebeurt.

Behandeling

De behandeling is gebaseerd op de diagnose die een psychiater stelt na observatie van en gesprekken met de betreffende persoon. Op grond van de diagnose wordt een behandelplan opgesteld, waarvan medicijnen een belangrijk en onmisbaar onderdeel zijn.

Antipsychotica verminderen de psychotische verschijnselen. Ze worden vaak al voorgeschreven voordat er daadwerkelijk een diagnose is gesteld, zodat de psychose zo snel mogelijk verdwijnt. Daarna is het van belang  zorgvuldig te bekijken welke medicatie in welke toedieningsvorm het beste werkt.

Therapietrouw

Samen met de behandelaar wordt gekeken naar de manier van denken en het gedrag. Mensen met een psychose krijgen daarmee inzicht in hun manier van denken en hoe ze hun gedrag kunnen beïnvloeden.

Deze behandeling zorgt ervoor dat iemand niet met zijn of haar behandeling stopt en dus therapietrouw blijft. Ook bevordert deze behandeling het herstel en helpt het om terugval te voorkomen.

Checklist

Om mensen met een psychose te helpen bij hun behandeling, heeft het PsychoseNet een checklist opgesteld. Deze checklist helpt om de werkingen en bijwerkingen van de voorgeschreven medicatie bij te houden.

De lijst bestaat uit ongeveer vijftig vragen en dient minstens iedere twee weken te worden ingevuld. De lijst kan vervolgens worden geprint en besproken met de behandelaar. Op die manier wordt samen zicht gehouden op de behandeling.

MedApp

In het medisch dossier van MedApp zit een uitgebreid klachtenregistratiesysteem, waar gebruikers hun klachten, bijvoorbeeld bijwerkingen van medicatie, kunnen opnemen. Daarnaast kunnen gebruikers labwaarden opslaan en een dagboek bijhouden.

Deze functionaliteiten van MedApp lenen zich dus perfect voor het bewaren van de checklist van PsychoseNet. Zo hoeft de checklist niet steeds te worden geprint, maar heeft de zorgconsument deze altijd bij de hand.

Mag ik (nog) rijden?

Rijden onder invloed van alcohol? Absoluut niet. Rijden onder invloed van medicatie? Misschien. Ongeveer tien procent van de verkeersdeelnemers gebruikt geneesmiddelen die invloed hebben op de rijvaardigheid. Meer dan de helft van deze mensen is zich hier wel bewust van, maar past het rijgedrag vervolgens niet aan. Andere mensen beseffen niet eens dat hun medicatie versuffend werkt of op een andere manier hun rijvaardigheid beïnvloedt. Hoe dit kan worden voorkomen? Download MedApp en activeer de nieuwe Rijvaardigheidsmodule.

Cijfers

Deelnemers in het verkeer zijn zich vaak sterk bewust van de consequenties van rijden onder invloed van alcohol. Campagnes tegen alcohol in het verkeer zijn er genoeg en de straffen voor rijden onder invloed van alcohol zijn zwaar. Terecht, natuurlijk: in 2014 vielen er bijvoorbeeld 114 alcoholgerelateerde doden in het verkeer.

Maar ook door rijden onder invloed van geneesmiddelen vinden er (dodelijke) verkeersongevallen plaats. Per jaar vallen er volgens het IVM tussen de 33 en 66 verkeersdoden en meer dan duizend gewonden door rijden onder invloed van medicatie.

SWOV (2015). Drugs- en geneesmiddelengebruik in het verkeer. SWOV-factsheet, juli 2015, Den Haag.

Strafbaar

Ook wanneer voor de gezondheid medicijnen nodig zijn, is de veiligheid van de medicijngebruiker én andere verkeersdeelnemers van belang. Sommige medicijnen hebben bepaalde bijwerkingen die de rijvaardigheid beïnvloeden, zoals duizeligheid, slaperigheid of een verminderd reactievermogen.

Eén op de zes Nederlanders gebruikt een medicijn met effect op de rijvaardigheid, waardoor gevaarlijke situaties kunnen ontstaan. Gebruikers van medicijnen die de rijvaardigheid beïnvloeden, kunnen dan ook strafbaar zijn. In de Wegenverkeerswet (artikel 8.1) staat het volgende:

‘Het is een ieder verboden een voertuig te besturen of als bestuurder te doen besturen, terwijl hij verkeert onder zodanige invloed van een stof, waarvan hij weet of redelijkerwijs moet weten, dat het gebruik daarvan – al dan niet in combinatie met het gebruik van een andere stof – de rijvaardigheid kan verminderen, dat hij niet tot behoorlijk besturen in staat moet worden geacht.’

Soort medicatie

Het bovengenoemde wetsartikel impliceert dat gebruikers altijd moeten weten of hun medicatie invloed heeft op de rijvaardigheid of niet. In Nederland gaat het voornamelijk om benzodiazepines en SSRI’s die invloed hebben op de rijvaardigheid. Onder benzodiazepines vallen angstremmers en slaap- en kalmeringsmiddelen, met SSRI’s worden antidepressiva bedoeld.

Door de versuffende werking op de hersenen van deze middelen zijn de meeste gebruikers zich wel bewust van de invloed van bovenstaande medicijnen op de rijvaardigheid. Gebruikers van medicatie tegen allergie, hooikoorts en reisziekte zijn zich daarentegen vaak niet bewust van de invloed die deze medicatie op hun hun rijgedrag heeft. Een pilletje tegen de hooikoorts lijkt immers onschuldig, toch?

SWOV (2015). Drugs- en geneesmiddelengebruik in het verkeer. SWOV-factsheet, juli 2015, Den Haag.

Rijvaardigheidsmodule

Artsen en apothekers zijn verplicht om hun patiënten voorlichting te geven over de mogelijke bijwerkingen van medicijnen, dus ook informatie over invloed op het rijgedrag. Bij medicijnen die de rijvaardigheid beïnvloeden, staat dit vaak aangegeven in de bijsluiter of op het etiket van het medicijndoosje. Ook zit er soms een gele sticker op de verpakking met de waarschuwing ‘Dit geneesmiddel kan het reactievermogen verminderen’.

Het komt vaak voor dat deze waarschuwingen over het hoofd worden gezien of simpelweg vergeten door gebruikers, zeker bij pillen tegen bijvoorbeeld reisziekte of hooikoorts. MedApp heeft daarom in samenwerking met Rijden Zonder Invloed de Rijvaardigheidsmodule ontwikkeld. Wanneer gebruikers een medicijn innemen dat invloed heeft op hun rijvaardigheid, geeft de app dat aan met een waarschuwing. Gebruikers die geen medicijnen innemen met invloed op hun rijvaardigheid, merken niets van de functionaliteit.

De module kan simpel worden geactiveerd bij ‘meer’ in het hoofdmenu, onder de CMyLife– en Epilepsiemodule. Een kleine moeite voor u, maar een groot gebaar naar andere verkeersdeelnemers.

Betere CML-zorg met MedApp

Anderhalf jaar geleden ontwikkelde MedApp in samenwerking met het RadboudUMC een speciale module voor CML-patiënten. CML, chronische myeloïde leukemie, is een vorm van bloedkanker die ontstaat in het beenmerg. In 2001 kwam het medicijn Imatinib op de markt, waardoor CML veranderde van een levensbedreigende ziekte in een aandoening met een sterke overlevingskans. CML kan nu goed onder controle worden gehouden, mits patiënten hun medicatie juist innemen. En daar biedt MedApp de oplossing.

CMyLife

CMyLife is een initiatief van hematologen uit samenwerkende ziekenhuizen, patiënten en patiëntenvereniging Hematon. Uit onderzoek is gebleken dat de CML-behandeling niet altijd goed volgens de richtlijnen wordt uitgevoerd, controles soms minder dan drie tot vier keer per jaar plaatsvinden en patiënten, door hevige bijwerkingen, te vaak medicatie overslaan. CMyLife wil daarom de kwaliteit van CML-zorg verbeteren.

Via het forum van CMyLife kunnen patiënten vragen stellen en krijgen ze begeleiding. Op deze manier kunnen patiënten zelf de leiding nemen in hun zorgproces. MedApp biedt hierbij ondersteuning in de vorm van medicijnschema’s, medicijnwekkers, innameregistraties en de speciale CMyLife-module waarin men de last van bijwerkingen kan registreren.

Medicatietrouw

CML-patiënten worden behandeld met een Tyrosine Kinase remmer, oftewel een eiwitremmer. De werking van deze zogeheten TKI’s is sterk afhankelijk van medicatietrouw, dus de mate waarin de medicatie consequent wordt ingenomen door de patiënt.

MedApp draagt bij aan medicatietrouw doordat er wekkers kunnen worden gezet op de momenten dat medicatie moet worden ingenomen. Daarnaast kunnen CML-patiënten met de CMyLife-module hun medicatiebijwerkingen registeren. Op deze manier kunnen bepaalde patronen worden herkend, waardoor sommige bijwerkingen voor kunnen worden gebleven.

Gebruiker Cor Schenkenberg ontdekte bijvoorbeeld het volgende: “Door MedApp weet ik nu wanneer ik beroerd ben na het innemen van mijn medicatie. Ik kwam erachter dat als ik soep eet en daarna mijn pillen inneem ik de eerste drie uur misselijk ben.”

Persoonlijke behandelmethode

Cor gebruikt MedApp en de CMyLife-module om zijn medicijnen op tijd in te nemen en bij te houden wat hij eet. Geregistreerde gegevens bespreekt hij vervolgens met zijn dokter, waardoor deze een beter beeld krijgt van Cor’s medicijngebruik en de bijwerkingen daarvan.

Wanneer dokters beter inzicht krijgen in de situatie van hun patiënten, kan samen naar een gepast behandelplan worden gezocht. Het is dus zeker lonend voor patiënten om hun dokters van zo veel mogelijk informatie te voorzien.

“Voor de behandeling bestaat een behandelrichtlijn. Daarin staat beschreven wat volgens onderzoek de beste behandelmethode is. Maar die richtlijn weet niet hoe jouw ervaringen met bijwerkingen zijn of dat je misschien wat onregelmatig je medicatie hebt ingenomen.” (Marieke Nowee, Community Manager CMyLife)

 

 

CMyLife streeft ernaar dat iedere CML-patiënt een zo gepersonaliseerd mogelijk behandelplan krijgt. Naast klinische gegevens is de stem van de patiënt daarbij onmisbaar. MedApp brengt deze stem naar voren en is daarom van grote hulp voor CML-patiënten. CMyLife biedt grip op het leven met CML, MedApp biedt grip op de medicatie die daarbij komt kijken.

 

MedApp: een handig hulpmiddel bij epilepsie

Lotte, de driejarige dochter van Lieneke, en Zelda hebben epilepsie. Om zicht op hun aanvallen te krijgen, gebruiken zij MedApp. Zelda en Lieneke zijn beiden geïnterviewd voor Epilepsie Magazine, het voorlichtingsblad van het Epilepsiefonds, over hun leven met epilepsie en over hun ervaringen met MedApp.

Epilepsie treft velen

In Nederland zijn er ongeveer 120.000 mensen met actieve epilepsie. Alleen al in 2015 kregen 14.600 mensen de diagnose epilepsie, waarvan 7.800 mannen en 6.800 vrouwen. Zeventig procent van de mensen met epilepsie wordt na behandeling aanvalsvrij, maar dertig procent blijft ondanks de medicijnen aanvallen houden.

Aanvallen en aanleiding noteren

Epilepsie wordt veroorzaakt door een stoornis in de hersenen. De aandoening verschilt sterk per persoon wat betreft het soort aanval en hoe vaak aanvallen optreden. Aanvallen komen meestal onverwachts. De onvoorspelbaarheid van een aanval vinden veel mensen met epilepsie erg vervelend. Daarom gaan ze vaak op zoek naar de aanleiding voor hun aanvallen.

In sommige gevallen is de aanleiding duidelijk, bijvoorbeeld wanneer er een waarneembaar verband bestaat tussen bepaalde situaties en het krijgen van een aanval. Er zijn dan uitlokkers, ook wel ‘triggers’ genaamd, die de kans op een aanval vergroten. In MedApp kunnen mensen met epilepsie hun aanvallen noteren met daarbij de situatie waarin de aanval plaatsvond.

Verder in de epilepsiemodule van MedApp

Ongeveer een jaar geleden ontwikkelde MedApp samen met het Epilepsiefonds een module die mensen met epilepsie helpt om hun epilepsie in beeld te krijgen. De module maakt het dus mogelijk om aanvallen bij te houden in termen van intensiteit, oorzaak en het gebruik van coupeermedicatie, maar kent nog vele extra’s, zoals een volg-mij-functie en een aanvalsalarm voor mensen die hun aanval voelen aankomen. De Epilepsiemodule kan in MedApp worden geactiveerd onder ‘Modules’.

Zelda en Lieneke gebruiken beiden de Epilepsiemodule om aantekeningen te maken over een aanval, waardoor ze een duidelijk beeld krijgen van bepaalde uitlokkers. Zelda gebruikt MedApp daarnaast voor de medicijnwekkers, zodat ze haar medicatie niet vergeet. Lieneke gebruikt MedApp voor alles wat met de epilepsie van haar dochter te maken heeft . Zo heeft ze alle informatie bij de hand en houdt ze overzicht. MedApp kan mensen met epilepsie of hun familieleden dus op verschillende manieren helpen. Kent u mensen die de epilepsiemodule van MedApp kunnen gebruiken? Zegt het voort!

Bron: Epilepsiefonds, Epilepsie Magazine juni 2017, zie www.epilepsie.nl