MedApp: innovatie voor medicatieveiligheid

Inzicht in het medicijngebruik is van groot belang bij ziekenhuisopnames. Fouten bij de medicatie vormen namelijk één van de grootste risico’s voor gebruikers bij opname in het ziekenhuis. Zo zijn incomplete medicatieoverzichten de oorzaak van bijna dertig procent van alle voorschrijffouten in het ziekenhuis. Goede medicatieverificatie, het proces waarbij duidelijk wordt welke en hoeveel medicijnen iemand gebruikt, is daarom cruciaal.

Medicatiefouten bij geplande opnames

In juli 2016 deed het KNMP onderzoek naar medicatieverificatie bij geplande opnames, namelijk of medicatieoverzichten bij opnames relatief vaker compleet of juist incompleet zijn.

Hieruit bleek dat bij 55% van de patiënten het daadwerkelijke medicatieoverzicht anders was dan in eerste instantie werd opgegeven. Dit verschil kan betekenen dat de patiënt nieuwe medicijnen is gaan nemen of simpelweg iets vergeten is te noemen bij het overzicht.

“Medicatiefouten vormen een van de grootste risico’s voor patiënten. Bij fouten kan het gaan om onjuiste registratie van de huidige medicatie in systeem, zoals verkeerde medicatie of verkeerde doseringen van medicijnen.” – Poliklinische Apotheek Slotervaart

Medicatieveiligheid RadboudUMC verbeterd

Goede medicatieverificatie is essentieel om voorschrijffouten en daaropvolgende complicaties te voorkomen. Goed nieuws is dan ook dat de medicatieveiligheid in het RadboudUMC de afgelopen drie jaar is toegenomen dankzij de vijf medicijnregistratiebalies die daar zijn opgezet.

Bij deze balies zorgen apothekersassistentes ervoor dat specialisten direct beschikken over actuele medicatieoverzichten in het elektronische patiënten dossier.

“Ziekenhuisbreed zien we dat de alertheid op medicatie en de verificatie is toegenomen sinds de introductie van deze balie.” – Cindy Scheers (teamleider medicatieverificatie RadboudUMC)

MedApp en medicatieverificatie

Goed én toevallig nieuws, want een aantal weken terug maakte MedApp bekend te gaan samenwerken met een aantal ziekenhuizen om het medicatieverificatie-proces te verbeteren.

MedApp stelt gebruikers namelijk in staat om voor een ziekenhuisopname thuis, dus in een vertrouwde omgeving, rustig hun medicijnoverzicht in te vullen. Op deze manier wordt onjuiste registratie van de medicijnen voorkomen.

Type fouten en ernst in medicatieverificatie (bron: KNMP, 1 juli 2016)

Oorzaken fouten in medicatieverificatie (bron: KNMP, 1 juli 2016)

Ondersteuning medicijnregistratiebalies

Wanneer gebruikers met MedApp eerst hun medicatieoverzicht thuis invullen, komen ze beter voorbereid naar bijvoorbeeld de medicijnregistratiebalies van het RadboudUMC. Daardoor gaat het proces sneller en kan er meer focus worden gelegd op belangrijke medicatie, in plaats van op dat ene zalfje dat de gebruiker ooit heeft gesmeerd.

MedApp ter ondersteuning van de medicijnregistratiebalies van het RadboudUMC zou de medicatieverificatie en dus medicatieveiligheid daarom nog verder verbeteren.

Verandering in cultuur

Volgens onderzoek van de Inspectie voor Gezondheidszorg zijn de risico’s op het gebied van medicatietoediening bij opname in ziekenhuizen de afgelopen jaren verminderd, onder meer door het invoeren van geautomatiseerde systemen, dubbele controles en verandering in cultuur bij organisaties.

Deze verandering cultuur houdt in dat meldingen van medicatie-incidenten worden gezien als mogelijkheden voor verbetering van de medicatieveiligheid. Een samenwerking tussen MedApp en ziekenhuizen sluit hier natuurlijk perfect op aan. Bij MedApp zijn we in ieder geval enthousiast!

Better safe than sorry: download MedApp voor uw vakantie!

In 2014 deed DirectResearch in opdracht van het Nederlandse Huisartsen Genootschap (NHG) onderzoek naar de gezondheidsklachten van 600 Nederlandse reizigers in het buitenland. Hieruit bleek dat één op de vijf Nederlandse reizigers problemen met de gezondheid krijgt tijdens een vakantie in het buitenland. Dertig procent van deze zieke reizigers zoekt naar informatie op het internet over hun klacht. Ongeveer de helft raadpleegt een plaatselijke arts of bezoekt het plaatselijke ziekenhuis, waarbij in 72 procent van de gevallen medicatie wordt voorgeschreven.

Digitale gezondheidsinformatie

Het internet blijkt een belangrijke bron voor mensen die op zoek zijn naar informatie over hun gezondheid. Deze bron wordt dan ook steeds meer gebruikt door mensen ter voorbereiding van hun vakantie en om klachten tijdens de vakantie op te lossen.

Tien procent van de reizigers met gezondheidsklachten neemt vanaf het vakantieadres contact op met hun huisarts of een specialist in Nederland. Een derde van de reizigers laat zich voor vertrek door (toeristische) websites en social media informeren over relevante zaken met betrekking tot de gezondheid in het land van bestemming.

Medische gegevens bij de hand

Uit het onderzoek van het NHG bleek ook dat bijna driekwart (73 procent) van de reizigers graag relevante medische gegevens bij zich heeft op vakantie, bijvoorbeeld in een app. Het NHG adviseert reizigers op basis van deze resultaten zich goed voor te bereiden op de vakantie en daarom daadwerkelijk een relevante app te downloaden op de telefoon of tablet.

Het NHG noemt hierbij de app van Thuisarts.nl als voorbeeld, die heel bruikbaar is om diagnoses te stellen. MedApp is hierop een perfecte aanvulling om de patiënt blijvend op dagelijkse basis te helpen.

MedApp als medisch paspoort

Gebruikers kunnen met MedApp namelijk een compleet medisch dossier bijhouden. Naast algemene gegevens, zoals geslacht, lengte, gewicht en bloedgroep, kunnen ook (e-mail)adressen, verzekeraars en polisnummers van gebruikers worden ingevuld. Belangrijk hierbij is dat deze gegevens nooit door MedApp zullen worden gedeeld: alleen de gebruiker zelf bepaalt met wie hij of zij welke informatie deelt.

In MedApp kunnen ook (incidentele) medicijnen, aandoeningen, allergieën, behandelaars en klachten worden geregistreerd. Daarnaast is het medisch paspoort in vier talen beschikbaar, wat heel goed van pas kan komen bij eventuele raadpleging van een arts of ziekenhuisopname in het buitenland.

Een ziekenhuisopname of het raadplegen van een arts op vakantie lijkt misschien een ver-van-mijn-bed-show. Het onderzoek van het NHG wijst echter uit dat dit één op de vijf Nederlandse reizigers overkomt. Het downloaden en invullen van MedApp voor vertrek is daarom een verstandige keuze: zo komt u niet voor onaangename verrassingen te staan. Better safe than sorry!

De toegankelijkheid van e-health

Uit onderzoek van softwareleverancier PharmaPartners bleek dat 55% van de Nederlanders geen idee heeft van wat de online mogelijkheden bij zijn of haar huisarts zijn. In het noorden van ons land loopt dat percentage zelfs op tot 63%. Van duizend ondervraagde Nederlanders heeft 7% ooit online een afspraak gemaakt met hun zorgverlener en slechts 3% heeft weleens een e-consult ingepland.

Wel behoefte aan e-health

Het aantal gebruikers van e-health toepassingen ligt erg laag, aldus dit onderzoek. Er is echter wel gebleken dat er behoefte is aan deze toepassingen. 43% van de ondervraagden geeft bijvoorbeeld aan het online inplannen van een afspraak wel te zien zitten, maar zegt dat het onduidelijk is of dat mogelijk is bij hun huisartsenpraktijk. Deze uitspraak wordt ondersteund door onderzoek van Nictiz en NIVEL.

E-health is het gebruik van technologie om gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen en te verbeteren. E-health toepassingen stellen huisartsen daarom in staat hun hoge werkdruk te verlagen en hun tijd efficiënter in te delen. Dit geeft ze meer tijd voor de patiënt. Het is daarom van belang dat meer Nederlanders gebruik gaan maken van deze toepassingen.

Toegankelijkheid toepassingen 

MedApp is een goed voorbeeld van een e-health toepassing. Gebruikers kunnen bijvoorbeeld hun eigen medische rapport opvragen en dat bespaart huisartsen een hoop tijd. Alhoewel uit het onderzoek van PharmaPartners bleek dat veel Nederlanders niets weten van e-health toepassingen, is MedApp wél behoorlijk bekend. MedApp heeft namelijk meer dan tienduizenden actieve gebruikers per dag en nog veel meer downloads. Wat is het verschil tussen MedApp en andere e-health toepassingen?

Het antwoord op deze vraag ligt mogelijk in de toegankelijkheid van e-health initiatieven. Deze toegankelijkheid was ook het belangrijkste thema bij de zorginnovatie-bijeenkomst van gemeente Den Haag. Veel e-health toepassingen zijn niet heel toegankelijk. Voor het inplannen van een afspraak met de huisarts moeten mensen bijvoorbeeld weten waar ze precies op de website moeten zijn en welke inloggegevens ze nodig hebben. Dit zijn zaken waar 60+ers moeite mee kunnen hebben.

Gebruiksvriendelijk zorginitiatief 

MedApp is echter een behoorlijk toegankelijk en gebruiksvriendelijk digitaal zorginitiatief. De app is bijvoorbeeld gratis en ook te installeren op oudere telefoons. Daarnaast is er een helpdesk aanwezig die gebruikers zo goed mogelijk probeert te helpen en die makkelijk bereikbaar is via de app.

Ook zijn er instructievideo’s op YouTube beschikbaar en heeft MedApp een aantal gebruiksvriendelijke functionaliteiten, zoals de unieke mogelijkheid tot het zelf scannen van medicatie. Het feit dat MedApp toegankelijk is op een manier die vele andere e-health toepassingen niet zijn, wordt ook onderstreept door het feit dat de grootste groep gebruikers van MedApp de leeftijd heeft van 55 jaar en ouder.

Het lijkt er dus op dat toegankelijkheid het grootste struikelblok is voor het gebruik van e-health toepassingen. Uit het onderzoek van PharmaPartners bleek namelijk dat mensen wel behoefte hebben aan e-health toepassingen, maar dat deze toepassingen hen vaak niet bekend zijn. Door e-health initiatieven toegankelijker te maken, wordt er dus aan de wensen van het publiek voldaan én worden huisartsen in staat gesteld hun hoge werkdruk te verlagen. Een win-win situatie dus!

De vijf p’s van zorginnovatie

‘Zorginnovatie komt van buiten de ziekenhuismuren’ kopte zorgnieuwssite Skipr afgelopen week. Innovatie in de zorg is belangrijk, omdat het artsen in staat stelt patiënten preciezer te behandelen. Veel ziekenhuizen zijn echter terughoudend. Zorginnovatie komt dan ook met name van buiten de ziekenhuizen, zoals ook MedApp door een ingenieur en apotheker is bedacht.

Meer aandacht zorginnovatie 

Zorginnovatie komt bijvoorbeeld van startups, die op een andere manier bezig zijn met zorg dan ziekenhuizen. Ziekenhuizen passen innovatieve initiatieven slechts toe, zoals het Slotervaart dat MedApp aan medicijngebruikers aanraadde. Ziekenhuizen zouden meer aandacht moeten besteden aan zorginnovatie, aldus het artikel.

Daar zijn wij het roerend mee eens, vandaar dat MedApp al met verschillende ziekenhuizen samenwerkt. Anderhalf jaar geleden ontwikkelde MedApp bijvoorbeeld in samenwerking met het RadboudUMC een speciale module voor CML-patiënten.

Vijf p’s

Nicky Hekster, technical leader healthcare bij IBM Benelux, noemt in het artikel vijf p’s waaraan zorginnovatie hoort te voldoen: persoonlijk, precisie, preventie, participatie en predictie. Technologie stelt artsen in staat zorg op maat aan te bieden, waardoor de behandeling persoonlijker en preciezer wordt. Omdat de zorg door innovatie persoonlijker wordt, werkt innovatie ook preventief.

Door een persoonlijke behandeling van de patiënt kunnen bepaalde patronen worden herkend en fouten dus vermeden. Innovatie in de zorg vereist daarnaast ook participatie van patiënten. Ze moeten bijvoorbeeld vaak bepaalde informatie, zoals hun lengte of gewicht, delen met hun zorgverlener. Hoe meer informatie ziekenhuizen delen, hoe beter het klinische pad van patiënten te voorspellen is. Predictie speelt daarom ook een belangrijke rol in zorginnovatie.

Vijf p’s en MedApp

MedApp heeft verschillende functies en doelen die bijdragen aan deze vijf p’s. MedApp is ten eerste persoonlijk doordat gebruikers een individueel medicijnschema kunnen samenstellen. Daarnaast kunnen gebruikers incidentele innames registeren, zoals een enkele ibuprofen, waardoor MedApp ze een zeer precies medicijnoverzicht geeft.

Ook lokt MedApp actieve participatie uit door gebruikers zowel om hun medische als algemene gegevens te vragen. Deze gegevens kunnen gebruikers vervolgens delen met hun arts. Als laatste heeft MedApp een preventieve werking tegen therapieontrouw, het fenomeen waarbij medicijngebruikers hun medicatie niet goed of helemaal niet innemen.

MedApp past dus in het totaalbeeld van zorginnovatie, met uitzondering van predictie. MedApp heeft namelijk een duidelijk privacy-beleid: er wordt zonder toestemming van de gebruiker geen informatie met ziekenhuizen gedeeld. Gebruikersinformatie kan worden gedeeld, maar alleen als de gebruiker daar specifiek voor kiest. De gebruiker heeft zelf de controle en kan dus ook zelf kiezen welke gegevens hij of zij met wie deelt.

Dit is uniek voor medische apps en toch is MedApp de grootste van Nederland. Hierdoor kan men zich het volgende afvragen: is niet predictie, maar privacy de laatste belangrijke p voor zorginnovatie?