Uitdaging in de zorg: cultuurverandering professionals

Zelfregie van zorgconsumenten is een belangrijk thema bij het vernieuwen van de zorg. Zelfregie of zelfmanagement is het vermogen van mensen om hun aandoening zo goed mogelijk te kunnen inpassen in hun leven. De term houdt in dat mensen kunnen omgaan met hun symptomen en behandeling, maar ook dat ze hun leefstijl veranderen waar dat nodig is. Toch blijkt dat er niet alleen een aanpassing van zorgconsumenten nodig is, maar ook van zorgprofessionals.

Chronische zorgconsumenten

Met name bij chronisch zieken is zelfmanagement een essentieel onderdeel van hun zorg. Zelfmanagement omvat een breed scala aan activiteiten waarmee iemand bijdraagt aan de zorg voor zijn of haar ziekte.

Onderdelen van zelfmanagement zijn zelfbehandeling, zelfmonitoring, het coördineren van de eigen zorg en effectief communiceren met zorgverleners. Dit stelt een hoop eisen aan de zorgconsument en dus is ondersteuning van groot belang.

Zelfmonitoring

Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat medicatie-inname zelf monitoren, registeren of interpreteren een krachtige impuls aan het zelfmanagement van mensen kan geven.

Door zelfmonitoring besteden mensen aandacht aan hun aandoening en worden ze zich bewust van signalen en symptomen. In combinatie met zelfregistratie kan deze bewustwording leiden tot blijvende gedragsverandering.

MedApp

MedApp is een applicatie bedoeld om medicijngebruikers meer grip op hun medicijngebruik te bieden. Gebruikers houden bijvoorbeeld overzicht op hun medicatie-innames, mate van therapietrouw, voorraad en klachten.

MedApp kan dus een grote rol spelen in zelfmanagement, zeker omdat bijna 85% van de gebruikers chronisch ziek is. Daarbij is de app gratis te downloaden en dus voor iedereen met een smartphone beschikbaar.

Onderdeel enquête MedApp onder gebruikers

Cultuurverandering

Om daadwerkelijk zelfmanagement te realiseren, zijn aanpassingen nodig binnen het Nederlandse gezondheidszorgsysteem, zo stelt het NIVEL.

Volgens verpleegkundig onderzoeker Betsie van Gaal is een bijdrage van zelfmanagementondersteuning met e-health interventies pas echt mogelijk na een cultuurverandering bij leidinggevenden en professionals in de zorg.

Het is belangrijk dat zowel zorgconsumenten als professionals vanaf het begin af aan betrokken zijn bij de ontwikkeling en toepassing van e-health oplossingen:

“Oefening en scholing alleen is niet voldoende. Een mentaliteitsverandering is noodzakelijk. Mede daarom is een goede implementatie van e-health-toepassingen zo belangrijk.” (Betsie van Gaal)

Uitdaging

Een volledige implementatie van e-health toepassingen blijkt echter vaak een uitdaging. MedApp beoogt bijvoorbeeld een volledige integratie in de farmacie, maar apothekers hebben vaak moeite met innovatie en werken dus niet altijd mee.

MedApp helpt nu al meer dan tienduizenden gebruikers per dag met het managen van medicatie. Hoeveel profijt zouden medicijngebruikers er dan van hebben als zorgprofessionals dit soort innovatie ook implementeren?

 

Nederland koploper nieuwe golf startups?

Onderzoeksbureau EIM schat het aantal startups in Nederland op ruim zevenduizend. Deze startups samen zorgen voor een werkgelegenheid van ongeveer zestienduizend fte’s en een omzet van bijna twee miljard euro. De meeste Nederlandse startups zijn ingericht op de behoeften van IT-gedreven bedrijven, maar er is een derde golf startups op komst. Deze zullen zich meer richten op traditionele sectoren en daarbij gebruik maken van de Internet of Things-technologie, aldus Chris Eveleens van het Financieel Dagblad. 

Het Silicon Valley-model
Het huidige startup-systeem is voornamelijk gebaseerd op het Silicon Valley-model. Hierin staan iteratie (het immer blijven testen van modellen ter verbetering van het product), disruptie (opschuddende technologie uitdenken) en schaalbaarheid (het aantal gebruikers exponentieel laten groeien) centraal.

Deze startups hebben geleid tot websites, platformen en apps die gebruikers toegang geven tot allerlei informatie, producten en diensten. De nieuwe golf startups zal zich echter gaan richten op meer traditionele sectoren, zoals de gezondheidszorg, het onderwijs of de transport. The Internet of Things zal hierbij van groot belang zijn.

“De uitdaging voor deze startups zal deels technologisch zijn, maar vooral slim navigeren door bestaande regelgeving en complexe waardeketens.” – Chris Eveleens

The Internet of Things
The Internet of Things staat voor het (tijdelijk) verbinden van apparaten met het internet om gegevens te kunnen uitwisselen. In andere woorden communiceren die apparaten met elkaar via het internet. MedApp biedt medicijngebruikers door middel van een medisch platform meer grip op hun medicatie. De app lijkt daarmee onderdeel van zowel de tweede als derde golf startups.

Ten eerste biedt MedApp namelijk een service aan gebruikers in de vorm van een app, zoals gebruikelijk is bij startups uit de tweede golf. Ten tweede maakt MedApp ook veel gebruik van de Internet of Things-technologie, in de vorm van bijvoorbeeld slimme wekkers of een koppeling met Amazon Echo. Op die manier past MedApp dus ook goed in de derde golf startups.

Kansen voor startups
De nieuwe golf startups zal zich waarschijnlijk met name gaan richten op de meer traditionele sectoren. CXO stelde een lijst op van domeinen waarin startups volgens hen de beste kans hebben om succesvol te worden:

  1. Wearables (draagbare technologie) in het bedrijfsleven.
  2. Digitale fabricage.
  3. Privacybescherming consumenten.
  4. Technologie om terreur tegen te gaan.
  5. Cybersecurity in het bedrijfsleven.
  6. Financiële technologie in opkomende markten.
  7. Digitale gezondheid.
  8. Smart homes.
  9. Zelfrijdende auto’s.
  10. Onderzoek in de ruimte.

De Internet of Things-mentaliteit sluit naadloos aan op deze lijst. Een verbinding tussen Amazon Echo en MedApp past bijvoorbeeld perfect in het straatje van digitale gezondheid, smart homes en wearables.

Deze koppeling zorgt er namelijk voor dat de luidspreker gebruikers waarschuwt wanneer ze hun medicatie moeten innemen. Zo verschijnt MedApp letterlijk in de huiskamer van gebruikers!

Nederland als koploper
Succesvolle Nederlandse startups, bijvoorbeeld Blendle, laten zien dat Nederland zeker een koppositie kan aannemen in de derde golf startups. “Met onze gecoördineerde markteconomie en traditie van overleg en samenwerking kunnen we voorop lopen in de nieuwe golf startups”, aldus Chris Eveleens.

Hoe mooi zou het daarom zijn als niet de Silicon Valley, maar Nederland aanvoerder wordt van deze derde golf van startups?!

 

MedApp: innovatie voor medicatieveiligheid

Inzicht in het medicijngebruik is van groot belang bij ziekenhuisopnames. Fouten bij de medicatie vormen namelijk één van de grootste risico’s voor gebruikers bij opname in het ziekenhuis. Zo zijn incomplete medicatieoverzichten de oorzaak van bijna dertig procent van alle voorschrijffouten in het ziekenhuis. Goede medicatieverificatie, het proces waarbij duidelijk wordt welke en hoeveel medicijnen iemand gebruikt, is daarom cruciaal.

Medicatiefouten bij geplande opnames

In juli 2016 deed het KNMP onderzoek naar medicatieverificatie bij geplande opnames, namelijk of medicatieoverzichten bij opnames relatief vaker compleet of juist incompleet zijn.

Hieruit bleek dat bij 55% van de patiënten het daadwerkelijke medicatieoverzicht anders was dan in eerste instantie werd opgegeven. Dit verschil kan betekenen dat de patiënt nieuwe medicijnen is gaan nemen of simpelweg iets vergeten is te noemen bij het overzicht.

“Medicatiefouten vormen een van de grootste risico’s voor patiënten. Bij fouten kan het gaan om onjuiste registratie van de huidige medicatie in systeem, zoals verkeerde medicatie of verkeerde doseringen van medicijnen.” – Poliklinische Apotheek Slotervaart

Medicatieveiligheid RadboudUMC verbeterd

Goede medicatieverificatie is essentieel om voorschrijffouten en daaropvolgende complicaties te voorkomen. Goed nieuws is dan ook dat de medicatieveiligheid in het RadboudUMC de afgelopen drie jaar is toegenomen dankzij de vijf medicijnregistratiebalies die daar zijn opgezet.

Bij deze balies zorgen apothekersassistentes ervoor dat specialisten direct beschikken over actuele medicatieoverzichten in het elektronische patiënten dossier.

“Ziekenhuisbreed zien we dat de alertheid op medicatie en de verificatie is toegenomen sinds de introductie van deze balie.” – Cindy Scheers (teamleider medicatieverificatie RadboudUMC)

MedApp en medicatieverificatie

Goed én toevallig nieuws, want een aantal weken terug maakte MedApp bekend te gaan samenwerken met een aantal ziekenhuizen om het medicatieverificatie-proces te verbeteren.

MedApp stelt gebruikers namelijk in staat om voor een ziekenhuisopname thuis, dus in een vertrouwde omgeving, rustig hun medicijnoverzicht in te vullen. Op deze manier wordt onjuiste registratie van de medicijnen voorkomen.

Type fouten en ernst in medicatieverificatie (bron: KNMP, 1 juli 2016)

Oorzaken fouten in medicatieverificatie (bron: KNMP, 1 juli 2016)

Ondersteuning medicijnregistratiebalies

Wanneer gebruikers met MedApp eerst hun medicatieoverzicht thuis invullen, komen ze beter voorbereid naar bijvoorbeeld de medicijnregistratiebalies van het RadboudUMC. Daardoor gaat het proces sneller en kan er meer focus worden gelegd op belangrijke medicatie, in plaats van op dat ene zalfje dat de gebruiker ooit heeft gesmeerd.

MedApp ter ondersteuning van de medicijnregistratiebalies van het RadboudUMC zou de medicatieverificatie en dus medicatieveiligheid daarom nog verder verbeteren.

Verandering in cultuur

Volgens onderzoek van de Inspectie voor Gezondheidszorg zijn de risico’s op het gebied van medicatietoediening bij opname in ziekenhuizen de afgelopen jaren verminderd, onder meer door het invoeren van geautomatiseerde systemen, dubbele controles en verandering in cultuur bij organisaties.

Deze verandering cultuur houdt in dat meldingen van medicatie-incidenten worden gezien als mogelijkheden voor verbetering van de medicatieveiligheid. Een samenwerking tussen MedApp en ziekenhuizen sluit hier natuurlijk perfect op aan. Bij MedApp zijn we in ieder geval enthousiast!

Van start-up naar scale-up

Ideeën voor e-health-toepassingen zijn er te over. Sommige leiden tot een start-up. Maar doorgroeien naar een ‘scale-up’ komt zelden voor. Apotheker Pit Janssen lijkt daar met MedApp wel in te slagen.

Tekst: Martijn Reinink | Beeld: De Beeldredaktie/Bart van Overbeeke

Uit onderzoek van de Erasmus Universiteit blijkt dat het aantal scale-ups in Nederland voor het eerst sinds 2008 weer stijgt. De meeste van deze snelgroeiende bedrijven komen uit de groot- en detailhandel. De zorgsector scoort niet zo hoog. Als het gaat om e-health-toepassingen, dan is de ‘scale-up-oogst’ helemaal mager, ondanks de vele ideeën en start-ups.

SkinVision, de app waarmee gebruikers hun moedervlekken kunnen laten controleren, is een van de weinige succesvolle uitzonderingen. Een andere Nederlandse applicatie die hard op weg is om aan de ‘scale-up-criteria’ te voldoen, is MedApp.

Meer lezen? Klik dan hier!

MedApp in gesprek met Pit Janssen

Afgelopen week bereikte MedApp de 100.000 downloads. Een enorme mijlpaal voor Pit Janssen en Edwin Hermkens, co-founders van MedApp. Waar Edwin altijd actief is geweest in IT, begon Pit begon zijn loopbaan als apotheker. Hoog tijd dus om Pit aan de tand te voelen over hoe hij de overgang van farmacie naar IT heeft ervaren en hoe dat invloed heeft gehad op zijn werkzaamheden bij MedApp!

Kun je kort vertellen wie je bent en wat je doet?

Mijn naam is Pit Janssen en ik ben de medeoprichter van MedApp. Ik ben geboren en getogen in Limburg, waar Edwin en ik jeugdvrienden waren. Na mijn middelbareschooltijd ging ik in Utrecht farmacie studeren. Edwin ging naar Eindhoven om met informatica te beginnen. Na ruim zes jaar trof ik Edwin weer en zijn we met MedApp gestart.

“Wat nou als er een medisch platform bestond dat apotheken zou ondersteunen?”

Na de middelbare school ging je farmacie studeren, kun je daar wat meer over vertellen?

Ik wist niet precies wat ik wilde studeren, maar vond biologie en scheikunde leuke vakken. Vandaar dat ik koos voor farmacie. Na mijn studie heb ik een tijdje in een openbare apotheek gewerkt. Daar merkte ik dat een baan als apotheker misschien toch niet voor mij was weggelegd. Ik moest bezoekers inlichten over hun medicatie en had soms meer dan vijftig gesprekken per dag.

Ik merkte dat ik tijdens die gesprekken inconsistent was. De ene bezoeker kreeg een beter gesprek dan de andere bezoeker, wat ik oneerlijk vond. Daarnaast was er nul digitale interactie. Later bedacht ik met Edwin dat alle informatie die ik met bezoekers deelde ook kon worden gedigitaliseerd. Wat nou als er een medisch platform bestond dat apotheken zou ondersteunen?

En zo ontstond MedApp?

Eigenlijk al iets eerder. Mijn afstudeerstage deed ik bij Glaxo Smith Kline in Londen, één van de grootste farmaceutische bedrijven ter wereld. Ik werkte daar aan een project over de kosteneffectiviteit van therapietrouw-interventies. GSK had daar nog bijna niets mee gedaan.

Edwin had een IT-bedrijf in Nederland met een aantal grote klanten. Hij maakte hele gave producten. Nadat we elkaar zo’n zes jaar niet hadden gezien, nodigde Edwin me uit. Ik vertelde hem over het therapietrouwprobleem en we bedachten samen MedicijnAlarm, de voorloper van MedApp. Daar brachten we in 2014 een succesvolle demo van uit.

In maart 2015 was de eerste versie van MedApp live, op een apothekerscongres. Ik herinner me dat daar veel apothekers waren die zich afvroegen waarom ik de zekerheid van een bestaan als apotheker zou willen opgegeven. Ze verklaarden me voor gek, maar gelukkig heb ik daar nooit naar geluisterd.

“De rol van apothekers blijft daarom verankerd in een veld vol veranderingen.”

Wat doe je precies bij MedApp en hoe staat dit in verhouding met werken als apotheker?

Vroeger was ik betrokken bij alle aspecten van MedApp, maar nu wordt het smaller. Ik ben zelf steeds drukker geworden, maar qua taken is het minder divers. Ik ben nu meer het gezicht van MedApp naar de buitenwereld toe en voornamelijk actief in sales en business development.

Als beginnende apotheker start je ook met inhoudelijk werk. Naarmate je ouder wordt, raak je meer betrokken bij de organisatie. Een oude studievriend van me heeft laatst een apotheek gekocht. Hij krijgt nu waarschijnlijk met dezelfde zaken te maken als Edwin en ik, zoals de organisatie draaiende houden en zorgen dat er genoeg geld is voor salarissen. In die zin zijn mijn huidige baan en werken als apotheker hetzelfde. Uiteindelijk krijg je meer een managementfunctie.

 

Waar hoop je over tien jaar te staan?

Over tien jaar is MedApp hopelijk een internationaal medisch platform en de absolute marktleider in Nederland. Ik ben geen typische apotheker in doen en laten en daarom losgeraakt van het traditionele denken. Ik denk dat er vanuit het apothekersperspectief veel collega’s te kortzichtig zijn en in oude modellen denken. Apotheken verdienen goed, maar innoveren te weinig. De rol van apothekers blijft daarom verankerd in een veld vol veranderingen.

“Ik denk dat ik in het harnas zal sterven.”

MedApp faciliteert nu meer dan honderd herhaalverzoeken per week. Uit onderzoek blijkt dat gebruikers niet tevreden zijn met hun apotheek. In het begin werden wij dagelijks gebeld en soms zelfs uitgescholden door boze apothekers. Als apothekers zo negentienhonderd blijven denken, gaan ze de wedstrijd echt verliezen. Dat zou jammer zijn. Daarom hoop ik dat wij over tien jaar te boek staan als hét product dat de klassieke apotheker in staat heeft gesteld om de moderne tijd te overleven.

En persoonlijk?

Ik denk dat ik in het harnas zal sterven. Ik vind dit werk heel leuk om te doen. Het geeft me veel energie om met mensen te werken en nieuw talent aan te trekken. Ik ervaar nu geen slechte kwaliteit van leven, ondanks dat ik vaak sociale gelegenheden moet afzeggen. Ik doe het graag en zolang dat gevoel aanwezig blijft en ik veel kan leren, ga ik door.

Bedankt Pit, voor je eerlijke woorden en dat je ons een kijkje hebt laten nemen achter de schermen bij MedApp!